LED belichting voor komkommers: Lichtstrategie en klimaat
Een doordachte lichtstrategie is bepalend voor groei, balans en productie in de komkommerteelt onder LED.
Een doordachte lichtstrategie is bepalend voor groei, balans en productie in de komkommerteelt onder LED.
Steeds meer komkommertelers kiezen voor LED belichting om energie te besparen en meer grip te krijgen op de teelt. Tegelijkertijd is komkommer een gewas dat sterk reageert op veranderingen in licht, temperatuur en verdamping. Dat maakt telen onder LED kansrijk, maar ook uitdagend.
In dit artikel lees je hoe LED belichting bij komkommers werkt, welke lichtstrategieën in de praktijk worden toegepast en waar telers rekening mee moeten houden om productieproblemen te voorkomen.
Waarom kiezen komkommertelers voor LED belichting?
De belangrijkste redenen om LED belichting toe te passen bij komkommers zijn:
- Lagere elektriciteitskosten per µmol licht
- Meer controle over lichtintensiteit (dimbaar belichten)
- Betere afstemming met schermdoeken
- Minder piekbelasting op het elektriciteitsnet
- Voorbereid zijn op toekomstige energie-eisen
Waar SON-T belichting veel stralingswarmte levert, biedt LED vooral sturing en efficiëntie. Bij komkommers betekent dat wel dat licht, klimaat en groei actiever op elkaar moeten worden afgestemd.
Lichtintensiteit (PPFD) bij komkommers onder LED
Komkommers zijn een snelgroeiend gewas met een hoge lichtbehoefte, mits het klimaat dit ondersteunt. In de praktijk wordt LED ingezet om een stabiele daglichtsom (DLI) te realiseren.
Veelgebruikte richtwaarden:
- Winter- en voorjaarsbelichting: circa 200–300 µmol/m²/s
- Intensievere strategieën: afhankelijk van ras, plantbelasting en beschikbare warmte
De optimale lichtintensiteit hangt sterk af van:
- Ras en plantbelasting
- Beschikbare warmte
- Schermstrategie
- Gewenste productiesnelheid en vruchtkwaliteit
Bij komkommers geldt nadrukkelijk: meer licht vraagt om meer temperatuur en verdamping. Zonder die balans kan extra licht leiden tot groeivertraging in plaats van productie.
TOP 650 LED
Zeer efficiënt met een hoge lichtopbrengst. Optimaal voor de teelt van komkommers.
- Rendement: 4.1 µmol/J
- Lichtoutput: 2.500 µmol/s.
- Dimbaar (mesh netwerk)
Lichtspectrum bij komkommers: compacte praktijkrichtlijnen
Bij komkommers heeft het lichtspectrum een directe invloed op groei, gewasactiviteit en productie. Onder LED wordt het spectrum daarom bewust opgebouwd en steeds vaker actief aangepast aan teeltstrategie en fase.
Praktijkopbouw van het lichtspectrum bij komkommers
In de huidige praktijk zien we bij komkommers vaak de volgende bandbreedtes:
- Rood licht: ca. 75–85%
Basis voor fotosynthese en productie. - Blauw licht: ca. 8–12%
Nodig voor bladkwaliteit, gewasactiviteit en het voorkomen van een te slap gewas. - Verrood licht: ca. 4–10%
Steeds vaker toegevoegd om groei, bladstand en gewasdynamiek te beïnvloeden.
Eventueel kan een klein aandeel wit/groen licht worden toegevoegd voor werklicht en een betere lichtverdeling in het gewas.
Verrood licht: grotere rol bij moderne komkommerteelten
Waar verrood vroeger beperkt werd ingezet, zien we dat het aandeel verrood bij komkommers toeneemt, mits goed afgestemd op klimaat en temperatuur.
Verrood kan:
- de gewasactiviteit verhogen
- bijdragen aan een betere bladstand
- de balans tussen vegetatieve groei en productie beïnvloeden
Tegelijk blijft verrood bij komkommers geen standaardoplossing. Een te hoog aandeel kan leiden tot overmatige strekking en een te vegetatief gewas. Daarom wordt verrood meestal:
- gedoseerd toegepast
- fasegericht ingezet
- gecombineerd met voldoende temperatuur en verdamping
Lichtstrategie bij komkommers: meer dan alleen µmol/s
Een succesvolle lichtstrategie bij komkommers draait niet alleen om het lichtniveau, maar vooral om hoe en wanneer je licht inzet.
Belangrijke aandachtspunten:
- Dynamisch dimmen bij voldoende daglicht
- Afstemming tussen belichten en schermen
- Voorkomen van lange periodes met hoog kunstlicht en weinig klimaatdynamiek
Komkommers reageren sterk op dag-nachtverschillen en klimaatbeweging. Een te “vlak” belichtingspatroon kan leiden tot:
- Minder actieve verdamping
- Slapper gewas
- Onregelmatige productie
Daarom is dimbaar belichten bij komkommers vaak geen luxe, maar een noodzaak.
Dimbaar belichten met PAR-sensoren en slimme software
Een belangrijk voordeel van LED belichting bij komkommers is dat dimbaar belichten zeer nauwkeurig te regelen is met PAR-sensoren in combinatie met slimme software. Door continu het beschikbare daglicht te meten, kan het LED-licht automatisch worden bijgestuurd om een constante lichtsom (DLI) te realiseren.
In de praktijk betekent dit:
- Minder onnodig kunstlicht bij voldoende daglicht
- Een gelijkmatigere lichtopbouw gedurende de dag
- Betere afstemming tussen licht, temperatuur en verdamping
- Meer grip op energieverbruik én teeltbalans
Juist bij komkommers, die sterk reageren op lichtpieken en klimaatveranderingen, zorgt deze vorm van dynamisch belichten voor meer rust in het gewas en een stabielere productie.
Klimaat onder LED bij komkommers
Bij komkommers is de relatie tussen licht, temperatuur en verdamping extra kritisch. LED belichting levert nauwelijks stralingswarmte, waardoor de planttemperatuur vaak lager uitvalt dan telers verwachten op basis van de ingestelde kastemperatuur.
In de praktijk zien we bij komkommers onder LED vaak:
- Kastemperatuur overdag: ca. 21–24 °C
- Nachtinstelling: ca. 18–20 °C
Dit lijkt voldoende, maar onder LED blijft de planttemperatuur regelmatig 1–2 °C achter. Voor een actief en groeikrachtig komkommergewas is dat verschil groot.
Gevolgen van een te lage planttemperatuur:
- Tragere groei
- Minder verdamping
- Lagere opname van water en nutriënten
- Een gewas dat “stilvalt”, ondanks voldoende licht
Daarom is het bij LED belangrijk om niet alleen naar de kastemperatuur te kijken, maar ook naar warmte-inzet op momenten dat het lichtniveau hoog is.
Luchtvochtigheid (RV) bij komkommers onder LED
Komkommers hebben een relatief smalle comfortzone als het gaat om luchtvochtigheid. Onder LED wordt die bandbreedte sneller overschreden.
In de praktijk zien we vaak:
- Gewenste RV: ca. 70–80%
- Onder LED regelmatig > 85–90%, vooral bij:
- intensief schermgebruik
- hoge lichtniveaus
- beperkte warmte-inzet
Een te hoge RV onder LED leidt bij komkommers sneller tot:
- Verminderde verdamping
- Lagere opname
- Hogere ziektedruk
Omdat LED minder bijdraagt aan natuurlijke droging, moet de RV actiever gestuurd worden dan bij SON-T.
Waarom een lichtplan essentieel is bij komkommers
Bij komkommers is een goed lichtplan essentieel om een gelijkmatige PPFD, voldoende verdamping en een stabiele productie onder LED te realiseren.
Wij stellen graag een kosteloos lichtplan op, afgestemd op:
- Uw kas
- Uw ras en teeltstrategie
- Uw energie- en klimaatinstellingen
Vraag hier uw lichtplan aan
